ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΑ Γυναίκες στην Κρήτη 1941-1945 Aktuell

 

Για το πρότζεκτ «Αλησμόνητα»

Η Κρήτη, λίκνο της Ευρώπης στην ελληνική μυθολογία, γεωγραφικά τοποθετημένη ανάμεσα σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική, έπρεπε να πληρώσει επανειλημμένα αυτή τη μοναδική της θέση στην Ιστορία με επιθέσεις και κατοχή. Στη νεότερη ιστορία οι γυναίκες και οι άντρες της Κρήτης αγωνίστηκαν να επιβιώσουν από την εισβολή των Γερμανών κατακτητών. Με τις συνέπειές της έρχονται ως και σήμερα αντιμέτωποι. Η Κρήτη είναι αγαπητή στους Βορειοευρωπαίους και ιδιαίτερα στους Γερμανούς ως προορισμός διακοπών. Ενώ για τον κρητικό λαό η εισβολή και τα ασύλληπτα εγκλήματα πολέμου των Γερμανών είναι ακόμη νωπά, για τους Γερμανούς τουρίστες είναι ως επί το πλείστον άγνωστα. Αυτή η άγνοια για τις φρικαλεότητες των Γερμανών κατακτητών όπως επίσης η δική μας έλλειψη πλήρους εικόνας των γεγονότων καθιστά για εμάς την επεξεργασία τους απολύτως αναγκαία.

Η «Επιχείρηση Ερμής» ήταν η μεγαλύτερη αεραποβατική επιχείρηση στην Ιστορία. Εκατοντάδες γερμανικά μαχητικά αεροπλάνα βομβάρδισαν πόλεις της Κρήτης. Τα βομβαρδιστικά διαδέχτηκαν εκατοντάδες καταδιωκτικά και μεταγωγικά αεροπλάνα από τα οποία έπεσαν περίπου 20.000 αλεξιπτωτιστές. Κατά τη διάρκεια της επίθεσης σχεδόν όλοι οι Κρητικοί σε μάχιμη ηλικία βρίσκονταν ακόμα στην ηπειρωτική χώρα, καθώς είχε καθυστερήσει η οπισθοχώρηση από το αλβανικό μέτωπο. Παρόλα αυτά υπήρξε αντίσταση από την ευρεία μάζα του πληθυσμού: Γυναίκες, ηλικιωμένοι και παιδιά πολέμησαν εναντίον των αλεξιπτωτιστών. Αμύνθηκαν με ό,τι είχαν, όπως παλιά όπλα, δρεπάνια, δίκρανα, δοκάνες, μπαστούνια, πέτρες. Οι γυναίκες στην Ιστορία πολύ συχνά υποτιμώνται, μένουν ως επί το πλείστον αθέατες και η σημασία τους γενικά έχει ελάχιστα τεκμηριωθεί. Έτσι και οι γυναίκες στην Κρήτη οι οποίες αντιστάθηκαν στη γερμανική κυριαρχία, δεν εμφανίζονται σχεδόν καθόλου στην καταγεγραμμένη ιστορία. Ενώ ήταν ακριβώς αυτές που αντιτάχθηκαν πρώτες στους κατακτητές.

Πήγαμε στο νησί, χωρίς να γνωρίζουμε καμιά από αυτές τις γυναίκες και χωρίς να έχουμε κανονίσει κάποια συνάντηση, αλλά με πλήρη εξοπλισμό και ελπίδα για τις μαρτυρίες τους. Γρήγορα διαδόθηκε στο νησί ότι σχεδιάζεται ένα πρότζεκτ για τη γερμανική κατοχή από γυναίκες και πολλές μάς χάρισαν την εμπιστοσύνη τους. Η παραγωγή μας αφηγείται την Ιστορία από την πλευρά των γυναικών. Πήραμε συνεντεύξεις από περισσότερες από σαράντα γυναίκες, κάποιες εκατό ετών σήμερα. Οι επιζήσασες, που βρέθηκαν να παλεύουν μόνες τους,εξιστορούν τον αγώνα τους για επιβίωση, την αντίστασή τους, περιγράφουν τους φόβους και τις ελπίδες τους. Διηγούνται πώς οι Γερμανοί στρατιώτες της Βέρμαχτ έκαψαν και κατέστρεψαν χωριά και πέταξαν γυναίκες στη φωτιά ζωντανές, πώς γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι εκδιώχθηκαν και εκτελέστηκαν.

Αυτές τις ιστορικές μαρτυρίες τις συνδυάζουμε με κουκλοθέατρο για να γίνουν εκ νέου ορατές μέσα από το πρίσμα μιας άλλης τέχνης. Επίσης η παρουσίαση με μορφή εγκατάστασης εξυπηρετεί αυτή την προσδοκία.Αποσπάσματα από το ποίημα «Κατάσταση πολιορκίας» της Ρένας Χατζηδάκη απαγγέλλονται ζωντανά, οι οθόνες ανοίγουν σαν παράθυρα και οι εικόνες πέφτουν πάνω στους θεατές. Μια απόπειρα ν’ αγγίξουμε την Ιστορία.

Τα μέρη στα οποία ταξιδέψαμε για να συναντήσουμε τις επιζήσασες (με τη σειρά εμφάνισης) Κατίνα Σηφακάκη (Αθήνα), Ανθούλα Αντωνακάκη (Χανιά), Ζαχαρένια Ρενιέρη (Παλαιά Ρούματα), Ευαγγελία Πολιουδάκη (Ρέθυμνο), Ευαγγελία και Ελισάβετ Μυρσιλίδη (Ρέθυμνο), Μαρία Κάναβα (Μέρωνας), Αθηνά Ταταράκη (Γερακάρι), Θεοπίστη Βερδινάκη (Γερακάρι), Νινέτα Χειμωνάκη (Γερακάρι), Παγώνα Πετρακάκη (Αμάρι), Πηνελόπη Κωστάκη-Γρυντάκη (Καλή Συκιά), Ελένη Κωστάκη-Νικητάκη (Καλή Συκιά), Βασιλεία Νικητάκη-Ζουμπεράκη (Καλή Συκιά), Ευαγγελία Αλεβιζάκη-Κωστάκη (Καλή Συκιά), Μάρθα Παπαδάκη-Πετράκη (Καλή Συκιά), Ειρήνη Ανδρέου-Σκουλά (Ανώγεια), Ιωάννα Σκουλά (Ανώγεια), Μαρία Περβολαράκη (Βιάννος), Αναστασία Ραπτάκη-Μαγκουφάκη (Βιάννος), Ελπίδα Τσαγκανάκη (Αμιράς), Ρένα Μπαντουβά-Μελά (Ηράκλειο), Μαρία Μπαντουβά-Μαρκάκη (Ηράκλειο) και Δέσποινα Σκαλοχωρίτη (Ηράκλειο)

Ευχαριστίες

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε για την εμπιστοσύνη τους όλες τις γυναίκες που παίρνουν μέρος, όπως επίσης εκείνες που δεν εμφανίζονται στο έργο στην τελική του μορφή: Κυριακή Βεζάκη (Νέο Χωριό), Αγγελική Διαμαντάκη (Άνω Μέρος), Ευτυχία Σοφιάδη (Άνω Μέρος), Τριανταφυλλιά Κουκλινού (Ρέθυμνο), Ευαγγελία Μαρουλή (Ρέθυμνο), Μαρία Λαντζουράκη-Βασιλάκη (Ρέθυμνο), Ελπίδα Βασιλάκη (Ρέθυμνο), Πηνελόπη Σκαρσουλή (Απόστολοι), Καλλιόπη Νεονάκη (Απόστολοι), Ευαγγελία Βαγκανά (Μέρωνας), Μαρία Καμπουράκη (Κρύα Βρύση), Μαρία Ζουμπεράκη-Παπαδογιάννη (Καλή Συκιά), Κατερίνα Γρυντάκη-Παπαδογιάννη (Καλή Συκιά), Ανθούλα Σημαντάκη (Ρέθυμνο), Μαρίκα Λυρώνη (Άγιος Μύρωνας), Μαρία Χαιρέτη (Άγιος Μύρωνας), Ειρήνη Αλατσάκη (Άγιος Μύρωνας), Κατερίνα Ραπτάκη-Δαμουλάκη (Βιάννος), Ευγενία Κοκοτάκη (Βιάννος), Ζωή Γερωνυμάκη (Παντάνασσα) και Ελένη Δακανάλη (Ηράκλειο).

Επίσης θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον Αντώνη Λαμπρινό που έθεσε στη διάθεσή μας το διαμέρισμά του και οργάνωσε την επαφή με πολλές από τις γυναίκες, την Κατερίνα Αναγνωστάκη από την Συναγωγή Ετζ Χαγίμ στα Χανιά που μας συνάντησε και μας έφερε σε επαφή με επιζήσασες, την Ασπασία Μαρκάκη για την επαφή με τη γιαγιά της και την θεία της, την Βάσω Μπαμιάκη-Κωστάκη που μας συνόδευσε μια ολόκληρη μέρα και μας σύστησε τις γυναίκες στην Καλή Συκιά, μας φιλοξένησε και μας έδωσε μια εικόνα της ιστορίας του τόπου, τον Νίκο Βρέντζο που μας γνώρισε επιζήσασες από τα Ανώγεια και ήταν όλη τη μέρα στο πλευρό μας, την Νικολέττα Κουκλινού για την επαφή με την μητέρα της, τον Γιώργο Δ. Σταράκη για την επαφή με την Ευαγγελία Μαρουλή, τη Μαρία Ρενιέρη για την επαφή με τη μητέρα της και τη φιλοξενία, την Κωνσταντίνα Καρσιώτη και τον Γιάννη Βασιλάκη για την περιποίησή τους κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων στη Μέση, τον Μανώλη Νεονάκη που μας παραχώρησε πολύ συχνά το αυτοκίνητό του, μας έφερε σε επαφή με τις επιζήσασες στους Αποστόλους και μας συντρόφεψε στα γυρίσματα εκεί, τον Δημήτρη Λαγκούβαρδο, στο καφενείο του οποίου γευματίσαμε και μας έδωσε το κοπάδι του για το γύρισμα, τον Νικόλα Βαλσαμάκη που έθεσε στη διάθεσή μας ένα στούντιο ηχογράφησης, τον Μανώλη Νερατζάκη για τη συνοδεία και τη γνωριμία με τις γυναίκες της Βιάννου, την Ελένη Φρουδαράκη που μας έφερε σε επαφή με τη Δέσποινα Σκαλοχωρίτη στο Ηράκλειο και μας συνόδευσε, τον Μανώλη Αλμπάνη για τη βοήθειά του στη μετάφραση ελληνικών κειμένων και τον Μανώλη Πετρακάκη που μας συνόδευσε στην περιοχή του Αμαρίου και μας γνώρισε τη γιαγιά του. Ευχαριστούμε ακόμη τους Hilde Wackerhagen, Cristina Nunes Mendes, Andrea Richter και Alexander Paul Englert. Τέλος, ευχαριστούμε όλες τις υποστηρίκτριες και όλους τους υποστηρικτές της καμπάνιας crowdfunding.

Σκηνοθεσία: Barbara Englert, Leonie Englert
Παραγωγή: Barbara Englert
Οργάνωση Παραγωγής: Leonie Englert
Κάμερα: Leonie Englert, Pola Sell, Τόνια Κοϊνάκη, Χρήστος Κωνσταντόπουλος,Κώστας Γκλάβας, Ελεάνα Καζίλα, Παναγιώτης Δασκαλάκης, Βαγγέλης Δασκαλάκης, Georg Lewark
Drone: Ντάνιελ Κανδύλης
Μοντάζ: Leonie Englert, Georg Lewark
Ήχος: Χρήστος Κωνσταντόπουλος, Barbara Englert, Georg Lewark, Leonie Englert
Κατασκευή κουκλών: Νατάσσα Ταπάκη
Εμψύχωση των κουκλών: Νατάσσα Ταπάκη, Ζωή Βλάσση, Εύη Καμπουράκη
Μεταγραφή, μετάφραση: Έλενα Μόσχου
Πρωτότυπη μουσική: Γεωργία Παζαρλόγλου
Ούτι αυτοσχεδιασμός: Έλλη Γιαννάκη
Τραγούδια:
«Επέτειος Νεκροί» Σύνθεση: Πάρις Περυσινάκης. Κείμενα: Γιώργος Καράτζης
Διασκευή-Ούτι: Έλλη Γιαννάκη.
Ερμηνεία: Νατάσσα Ταπάκη, Έλλη Γιαννάκη, Γεωργία Σταματάκη
«Νανούρισμα»
Ερμηνεία: Νατάσσα Ταπάκη
Αγγλικοί υπότιτλοι: Κωνσταντίνος Παλυβός
Καλλιτεχνική συνεργασία:
Natanael Lienhard, Jonas Englert
Ηθοποιός: Ελεάννα Αποστολάκη

We show the installation with English subtitles

Με την ευγενικήυποστήριξη:

 

Kulturamt Frankfurt am Main, Stiftung Frauen in Europa, Rudolf Augstein Stiftung, Stiftung Citoyen, Sparda Bank
„Ausgezeichnet durch „kulturMut“ – der Crowdfunding-Initiative von Aventis Foundation und Kulturfonds Frankfurt RheinMain.“

 

 

 

Μια εκδήλωση των befrankfurt και Obscura Lab
Με την υποστήριξη του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών
Ευχαριστούμεακόμη τους:
Monika Frank, Jens Waibel και Αργυρώ Γαναδάκη από το Goethe-Zentrum Chania.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Weitere Informationen

  • Veranstaltungsort:

    11/09 Ρέθυμνο Φορτέτζα
    12/09 Απόστoλοι Αμαρίου 
    14/09 Ηράκλειο Πάρκο Γεωργιάδη
    23/09 Ανώγεια Πλατεία Αρμί
    24/09 Παχειά Αμμος Λιμάνι
    26/09 Καλή Συκιά Αίθουσα του Συλλόγου
    27/09 Γεράνι Θέατρο Μυθωδία
    28/09 Χανια Πνευματικό Κέντρο
    We show the installation with English subtitles